హిస్టమైన్ అసహనం: కారణాలు, లక్షణాలు మరియు నిర్ధారణ

హిస్టమిన్ అంటే ఏమిటి?  

హిస్టమిన్ అనేది జీవిలో ఉండే ఒక జీవక్రియాశీల పదార్థం. ఇది శరీరంలోని రోగనిరోధక వ్యవస్థ ద్వారా వాపును కలిగించడానికి ఉత్పత్తి అయ్యే ఒక స్థానిక ప్రతిస్పందన.

హిస్టమిన్లు శరీరానికి రక్షకులుగా ఉండి, శరీరానికి హాని కలిగించే బాహ్య కణాలను తొలగించడంలో సహాయపడతాయి. ఈ సందర్భంలో బాహ్య కణాలు అంటే అలెర్జీ కారకాలు లేదా అలెర్జీని ప్రేరేపించగల పదార్థం.

ఇది రసాయన సందేశవాహకం, న్యూరోట్రాన్స్మిటర్ మరియు ప్రేగులలో ముఖ్యమైన విధులు వంటి ఇతర పనులను కూడా నిర్వహిస్తుంది.

హిస్టమైన్ మాస్ట్ కణాలు మరియు బాసోఫిల్స్ ద్వారా స్రవిస్తుంది. హిస్టమైన్ స్రావం అనేది శరీరంలోకి ప్రవేశించే బాహ్య కణాలకు స్థానిక రోగనిరోధక ప్రతిస్పందనను సూచిస్తుంది.

హిస్టమిన్ విడుదల కేశనాళికలను మరింత పారగమ్యంగా చేస్తుంది మరియు తెల్ల రక్త కణాలు, ఇతర ప్రోటీన్లు వాటి గుండా వెళ్ళడానికి వీలు కల్పిస్తుంది.  

రోగనిరోధక చర్యలో పాల్గొనే తెల్ల రక్త కణాలు మరియు ఇతర ప్రోటీన్లు, దాడి చేసే కణాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని దాడి చేస్తాయి. హిస్టమైన్ మానవులలో, జంతువులలో మరియు కొన్ని మొక్కలలో ఉత్పత్తి అవుతుంది. ఉదాహరణకు, కొన్ని కీటకాల విషంలో హిస్టమైన్ ఉంటుంది.

హిస్టమైన్ అసహనం

ఒక వ్యక్తి 'ఫుడ్ అలర్జీ' అనే పదాన్ని ఉపయోగించడం మనం తరచుగా వింటుంటాము. దీని అర్థం, ఈ ప్రేరేపక ప్రతిస్పందనలో హిస్టమైన్‌లు పాలుపంచుకుంటున్నాయి.  

మీరు శరీరంలో అలెర్జీ ప్రతిచర్యను ప్రేరేపించే ఆహారపదార్థాలు తిన్నప్పుడు లేదా పానీయాలు తాగినప్పుడు, హిస్టమైన్‌లు కలిసి మీ ప్రేగులలో ప్రతిచర్యలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.

మీకు అలర్జీ కలిగించే ఆహార పదార్థాలను మీరు తీసుకున్నప్పుడు, మీ రోగనిరోధక వ్యవస్థ మిమ్మల్ని రక్షించుకోవడానికి అనేక ప్రతిచర్యలను పంపుతుంది.  

మీ చర్మం, ముక్కు, ఊపిరితిత్తులు, ప్రేగులు, నోరు మరియు రక్తంలోని మాస్ట్ కణాలకు "హిస్టమైన్‌లను విడుదల చేయండి" అనే సంకేతం పంపబడుతుంది.  

మాస్ట్ కణాల నుండి హిస్టమిన్ విడుదలైనప్పుడు, అది అలెర్జీ ప్రభావిత ప్రాంతంలో శరీర రక్త ప్రవాహాన్ని పెంచుతుంది. దీనివల్ల ప్రభావిత ప్రాంతంలో వాపు వస్తుంది.

ఇప్పుడు రోగనిరోధక కణాలు రంగంలోకి దిగి, మరమ్మత్తు పనిని ప్రారంభిస్తాయి. ఉదాహరణకు, మీకు పుప్పొడి అలెర్జీ ఉండి, అది మీ శ్లేష్మ పొరను ప్రభావితం చేస్తే, ముక్కు గోడలలో హిస్టమైన్‌లు విడుదలవుతాయి, మరియు మరింత శ్లేష్మం ఉత్పత్తి అవుతుంది. కాబట్టి, హిస్టమైన్ అలెర్జీ కారణంగా మీకు ముక్కు దిబ్బడ లేదా ముక్కు కారడం వంటి సమస్యలు ఉండవచ్చు.

హిస్టమైన్ అసహనాన్ని ఎంటరల్ హిస్టమైనోసిస్ అని కూడా అంటారు. హిస్టమైన్ అసహనం ఉన్న వ్యక్తులు ఆహారంలోని హిస్టమైన్‌కు సున్నితంగా ఉంటారు. హిస్టమైన్ అసహనంతో బాధపడే ఈ వ్యక్తులు తీసుకున్న హిస్టమైన్‌లను జీవక్రియ చేసే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉండరు.

NCBI ప్రకారం, హిస్టమైన్ అసహనం అనే పరిస్థితిని నిర్ధారించడానికి మరియు వైద్యపరంగా నిర్వహించడానికి మరింత పరిశోధన అవసరం.

హిస్టమిన్ అసహనానికి కారణమేమిటి?

NCBI ప్రకారం, డైఅమైన్ ఆక్సిడేస్ (DAO) అనే జీర్ణకోశ ఎంజైమ్ లోపం కారణంగా హిస్టమైన్ అసహనం కలుగుతుంది. దీనివల్ల ఆహారం జీర్ణవ్యవస్థలో సరిగ్గా విచ్ఛిన్నం కాకపోవడం లేదా పూర్తిగా శోషించబడకపోవడం జరుగుతుంది.

ఇది జీర్ణాశయ శ్లేష్మ పొర మరియు కొన్ని మందుల సహాయంతో హిస్టామిన్ అసహన ప్రతిచర్యను ప్రేరేపించగలదు, ఇది జీర్ణాశయ DAO కార్యకలాపాన్ని తగ్గించగలదు.

ఒక వ్యక్తి హిస్టమిన్ కలిగిన ఆహారాన్ని తీసుకున్నప్పుడు, దాని ప్రధాన పర్యవసానంగా రక్తంలో హిస్టమిన్ పరిమాణం అసమతుల్యంగా మరియు అధికంగా ఉంటుంది.  

అయితే, ఆహారంతో పాటు, వివిధ రుగ్మతలు మరియు వ్యాధులు కూడా కొన్ని క్రియాత్మక జీర్ణాశయాంతర లక్షణాలతో కలిసి హిస్టామిన్ అసహనానికి దారితీయవచ్చు.

కాబట్టి, వ్యాధి కారణాన్ని అంచనా వేసి, వ్యక్తిగత చికిత్సను అందించే ముందు ఈ అదనపు వ్యాధులు మరియు రుగ్మతలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.

NCBI వారి “హిస్టమైన్ అసహనం పేగులో మొదలవుతుంది” అనే కథనం ప్రకారం, హిస్టమైన్ అసహనం అనేది ఒక జీవక్రియ సంబంధిత వ్యాధి, మరియు సరిగా జీర్ణం కాకపోవడం వల్ల శరీరమంతటా అధిక హిస్టమైన్ స్రవించబడుతుంది, ఇది వివిధ లక్షణాలకు దారితీస్తుంది. ఏదేమైనా, ఒక వ్యాధి యొక్క వివిధ కారణాలలో హిస్టమైన్ ప్రమేయం ఉంటుందనేది అనివార్యం.

హిస్టామిన్ అసహనం లక్షణాలు

హిస్టామిన్ అసహనం యొక్క కొన్ని సాధారణ లక్షణాలు క్రింద ఇవ్వబడ్డాయి.

• ముక్కు దిబ్బడ,
• తలనొప్పి,
• దద్దుర్లు,
• జీర్ణ సమస్య,
• వికారం,
• వాంతులు,
• సైనస్,
• క్రమరహిత ఋతు చక్రం,
• కణజాల వాపు,
• కడుపు నొప్పి,
• తల తిరగడం,  
• అధిక రక్తపోటు,
• క్రమరహిత హృదయ స్పందన రేటు మరియు  
• ఆందోళన.

శరీరంలో హిస్టామిన్ విచ్ఛిన్నం

ప్రాథమిక అమైన్ సమూహాల యొక్క బాహ్య కణ ఆక్సీకరణ డీఅమినేషన్ ద్వారా హిస్టమైన్ నియంత్రించబడి, జీవక్రియ చేయబడుతుంది.  

ఆరోగ్యంగా ఉన్నవారిలో, శరీరం హిస్టమైన్‌ను విచ్ఛిన్నం చేసి, అమైన్ ఆక్సిడేజ్‌గా మార్చి వేగంగా నిర్విషీకరణ చేస్తుంది. హిస్టమైన్ అసహనం ఉన్నవారిలో అమైన్ ఆక్సిడేజ్ క్రియాశీలత తక్కువగా ఉంటుంది, ఇది హిస్టమైన్ అసహనానికి లేదా విషప్రభావానికి దారితీయవచ్చు.

హిస్టామిన్ అసహనానికి ఆహారాలు

హిస్టమిన్ అసహనం ఉన్నవారు తాము తినే ఆహారాల విషయంలో జాగ్రత్త వహించాలి.

హిస్టామిన్ అసహనం ఉన్నవారు నివారించాల్సిన ఆహారాలు

ఒక వ్యక్తికి హిస్టమైన్ అసహనం ఉంటే, వారు ఈ క్రింది కొన్ని హిస్టమైన్ నిరోధక ఆహారాలకు దూరంగా ఉండాలి.

• అవకాడోలు,
• ఎండిన పండ్లు,
• వంకాయ,
• షెల్ఫిష్,
• పాతబడిన చీజ్,
• మద్యం,  
• పులియబెట్టిన పానీయాలు,
• పాలకూర,
• గోధుమ మొలక,
• సిట్రస్ పండ్లు,
• ఆహార రంగులు,
• గింజలు మరియు
• అరటిపండ్లు.

అయితే, కొన్ని ఆహారపదార్థాలు అలెర్జీకి కారణం కాకపోవచ్చు మరియు అవి వ్యక్తిని బట్టి వేర్వేరుగా ఉండవచ్చు.

హిస్టామిన్ అసహనం ఉన్నవారు చేర్చుకోవాల్సిన ఆహారాలు

చేర్చగల కొన్ని ఆహార పదార్థాలు క్రింద ఇవ్వబడ్డాయి.

• తాజా మాంసం,
• గుడ్లు,
• గ్లూటెన్ రహిత ధాన్యాలు
• తాజా కూరగాయలు మరియు
• పాల ఉత్పత్తులకు ప్రత్యామ్నాయాలు.

హిస్టామిన్ అసహనం కోసం పరీక్షించడం

హిస్టమైన్ అసహనం యొక్క క్లినికల్ లక్షణాల నిర్ధారణకు నిరూపితమైన హిస్టమైన్ పరీక్ష ఏదీ లేదు. రక్తంలోని DAO క్రియాశీలత మరియు హిస్టమైన్ స్థాయిలను కొలిచి, వాటిని లక్షణాలతో అనుసంధానిస్తారు.

అదనంగా, హిస్టమిన్ అసహనం యొక్క లక్షణాలను అంచనా వేసేటప్పుడు ఇతర వ్యాధులు మరియు రుగ్మతలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవడం ముఖ్యం. పరిగణించవలసిన ఇతర అంశాలు మాస్ట్ సెల్ రుగ్మతలు, అలెర్జీలు, ఇన్ఫ్లమేటరీ బవెల్ డిసీజ్, ఫ్రక్టోజ్ మాలాబ్సార్ప్షన్, సెలియాక్ డిసీజ్, కొలైటిస్ మరియు చిన్న ప్రేగులలో బాక్టీరియా అధికంగా పెరగడం.

ఈ అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకున్న తర్వాత, హిస్టమైన్ ప్రతిచర్యను ప్రేరేపించే కొన్ని ఆహార పదార్థాలను తొలగించాలని సూచించవచ్చు.

NCBI ప్రకారం, ఒకే వ్యక్తిలో వివిధ లక్షణాలకు ఒకే రకమైన ప్రేరకాలు ఉండటం వలన, హిస్టమైన్ అసహనం యొక్క నిర్ధారణ కచ్చితంగా అస్థిరంగా ఉండవచ్చు.

హిస్టామిన్ అసహనానికి చికిత్స

హిస్టమిన్ అసహనానికి చికిత్స వ్యక్తుల లక్షణాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది, మరియు హిస్టమిన్ ప్రతిచర్యను ప్రేరేపించే కొన్ని ఆహార పదార్థాలను తొలగించడమే ప్రధాన చికిత్సగా ఉంటుంది. అందుబాటులో ఉన్న వివరణాత్మక చికిత్స వివరాలు కింద చర్చించబడ్డాయి.

నిర్మూలన దశ

హిస్టమైన్ అసహనానికి ప్రాథమిక చికిత్స, హిస్టమైన్ విడుదలను ప్రేరేపించే కొన్ని ఆహార పదార్థాలను తొలగించడం.  

అలర్జీ ప్రతిచర్యకు కారణమయ్యే ఆహార పదార్థాల గురించి రోగిని అడుగుతారు. ఆ ఆహార పదార్థాలను మూల్యాంకనం చేసి, హిస్టమిన్ స్థాయిలను తనిఖీ చేస్తారు.

అయితే, ఈ దుష్ప్రభావం హిస్టమిన్ అసహనం వల్ల కలిగిందని మొదటి దశలోనే నిర్ధారించబడదు. ఇది ఇతర అలెర్జీల వల్ల కూడా సంభవించవచ్చు. వీటిని పరిగణనలోకి తీసుకుని, అలెర్జీ ప్రతిచర్యలను ప్రేరేపించే కొన్ని ఆహార పదార్థాలను తొలగిస్తారు.

అధిక హిస్టమిన్ కలిగి ఉండి, ఆహారం నుండి తొలగించవలసిన కొన్ని ఆహార పదార్థాలు:   

• కూరగాయలు - వంకాయ, టమాటా మరియు గుమ్మడికాయ.
• ప్రాసెస్ చేసిన మాంసం - హామ్, సాసేజ్, సలామీ మరియు బోలోగ్నా
• సముద్రపు ఆహారం - ట్యూనా, మాకెరెల్, పీత మరియు రొయ్యలు.
• చీజ్ - గౌడా, చెడ్డార్, మొజారెల్లా మరియు కాటేజ్ చీజ్.
• పండ్లు - చెర్రీ, ప్లమ్, స్ట్రాబెర్రీ, క్రాన్‌బెర్రీ, రాస్ప్‌బెర్రీ మరియు ఆప్రికాట్‌లు.

పరీక్ష దశ

ప్రతిచర్యకు కారణమయ్యే ఆహార పదార్థాలను గుర్తించిన తర్వాత, వాటిని తొలగిస్తారు. ఆ ఆహార పదార్థాలను తొలగించిన తర్వాత, ఎటువంటి ప్రతిచర్యకు కారణం కాని కొన్ని ఆహార పదార్థాలను మూల్యాంకనం చేస్తారు.

వైద్య నిపుణులు మిమ్మల్ని హిస్టమిన్ తక్కువగా ఉండి, ఎటువంటి ప్రతిచర్యను కలిగించని ఆహార పదార్థాలను తినమని అడుగుతారు. ఈ ఆహార పదార్థాలు ప్రతిచర్యను ప్రేరేపిస్తాయో లేదో తెలుసుకోవడానికి వాటిని పరీక్షిస్తారు.

సూచించిన ఆహారాల వల్ల ప్రతిచర్య కలిగితే, డాక్టర్ ఇతర వ్యాధులు మరియు రుగ్మతల కోసం పరీక్షిస్తారు. ఈ ఆహారాల వల్ల ఎలాంటి ప్రతిచర్య కలగకపోతే, వాటిని మీ ఆహారంలో చేర్చుకోమని డాక్టర్ మిమ్మల్ని అడుగుతారు.  

దీర్ఘకాలిక పోషణ

హిస్టమిన్ అసహనానికి చికిత్స అంటే మీరు తినే ఆహారాలన్నింటినీ మానేయాలని కాదు. మీరు అలా చేస్తే, శరీరానికి ఎటువంటి పోషణ అందదు, మరియు అది పోషకాహార లోపానికి దారితీసే అవకాశం ఉంది.

మీరు హిస్టమిన్ తక్కువగా ఉండే ఆహారాలను తీసుకోవచ్చు. కొన్ని ఆహార సూచనలు క్రింద ఇవ్వబడ్డాయి.

• పచ్చి ఆహార పదార్థాలను తినవద్దు. వాటిని సరిగ్గా వండి, వేడిగా ఉన్నప్పుడే తినడానికి ప్రయత్నించండి.
• ఆహార పదార్థాలను వాటి సహజ రూపంలో తినండి.
• మీరు తినే ఆహార పదార్థాలను నమోదు చేసుకోండి, వాటివల్ల ఏవైనా ప్రతిచర్యలు కలిగితే, వాటిని కూడా నమోదు చేసుకోండి.
• ప్రాసెస్ చేసిన మరియు జంక్ ఫుడ్స్ తినడం మానుకోండి.
• మీ ఆహారపు అలవాట్లలో ఏవైనా మార్పులు చేసే ముందు, మీ డైటీషియన్‌ను సంప్రదించండి.
• సప్లిమెంట్లు మరియు వాటి మోతాదు గురించి మీ వైద్యుడిని సంప్రదించండి. కానీ జాగ్రత్త వహించండి, మీ అంతట మీరే ఎలాంటి సప్లిమెంట్లు తీసుకోకండి.

హిస్టామిన్ అసహనానికి మందులు

హిస్టమిన్ అసహనానికి వాడే మందులు హిస్టమిన్ విడుదలను తగ్గించి, హిస్టమిన్ రిసెప్టార్లను నిరోధించడానికి సహాయపడతాయి. ఈ బ్లాకర్లు ఒక వ్యక్తి అనుభవించే లక్షణాలను తగ్గించడానికి సహాయపడతాయి.

హిస్టామిన్ అసహనాన్ని చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగించే కొన్ని సాధారణ మందులు క్రింద ఇవ్వబడ్డాయి.

• యాంటీహిస్టమైన్లు,
• DAO ఎంజైమ్ సప్లిమెంట్లు మరియు  
• కార్టికోస్టెరాయిడ్లు.

ముగింపు

కొన్ని ఆహార పదార్థాలలో హిస్టమైన్ స్థాయి ఎక్కువగా ఉంటుంది, మరియు అలెర్జీలు ఉన్నవారు అలాంటి ఆహారాలను తీసుకున్నప్పుడు, అది ప్రతిచర్యకు దారితీయవచ్చు. కాబట్టి మీరు తినే ఆహారాల విషయంలో జాగ్రత్తగా ఉండండి. చాలా వరకు హిస్టమైన్ అసహనం జీర్ణాశయాంతర ఇన్ఫెక్షన్లకు దారితీయవచ్చు.

హిస్టమిన్ అసహనాన్ని నియంత్రించడానికి, మొదటగా కొన్ని ఆహారపు అలవాట్లలో మార్పులు చేసుకోవాలి. అలాగే, కొన్ని జీవనశైలి మార్పులు కూడా అవసరం అవుతాయి, మరియు మద్యం, ప్రాసెస్ చేసిన ఆహార పదార్థాల వినియోగాన్ని పరిమితం చేసుకోవాలి.