एपस्टाईन-बार व्हायरस उपचार आणि आहारासंबंधी उपाय

एपस्टाईन-बार व्हायरस उपचार: सर्वोत्तम पद्धती

जवळपास ९५% प्रौढांना त्यांच्या आयुष्यात कधी ना कधी एपस्टाईन-बार विषाणूच्या संसर्गाचा सामना करावा लागतो. या विषाणूचा संसर्ग झाल्यानंतर हा विषाणू त्यांच्या शरीरात बराच काळ राहतो. या विषाणूजन्य आजाराचा प्रभाव कमी करण्यासाठी, लोकांनी योग्य उपचार घ्यावेत आणि त्याच्या लक्षणांचा प्रभाव कमी करण्याकरिता प्रतिबंधात्मक उपायांचे पालन करावे.

प्रस्तावना

एपस्टाईन-बार व्हायरस (EBV) हा एक अत्यंत संसर्गजन्य आजार आहे जो शारीरिक द्रव्यांमधून पसरतो. या विषाणूजन्य आजारामुळे तरुण प्रौढ आणि किशोरवयीन मुलांमध्ये मोनोन्यूक्लिओसिस (मोनो) आणि इतर आजार होऊ शकतात. ज्या प्रौढांना हा संसर्ग होतो, ते आजारी पडू शकतात आणि त्यांच्या लसिका ग्रंथींना सूज येऊ शकते.

या ब्लॉगमध्ये EBV च्या उपचारासाठीच्या सर्वोत्तम पद्धती आणि प्रतिबंधात्मक उपायांवर थोडक्यात चर्चा केली आहे.

एपस्टाईन-बार व्हायरस म्हणजे काय?

EBV हा हर्पिसव्हायरसचा एक सामान्य प्रकार आहे, जो लाळेसारख्या विविध शारीरिक द्रव्यांमधून पसरतो. या विषाणूजन्य आजाराच्या लक्षणांमध्ये अंगदुखी, घसा खवखवणे, मानेतील ग्रंथींना सूज येणे आणि तीव्र ताप यांचा समावेश होतो.

संसर्ग झालेल्या व्यक्तीच्या लाळेच्या संपर्कात आलेल्या वस्तू वापरल्याने तुम्हाला EBV ची लागण होऊ शकते. खोकणे किंवा शिंकणे, लैंगिक संबंध, चुंबन घेणे किंवा टूथब्रशसारख्या वस्तू एकमेकांसोबत वापरणे यांसारख्या कृतींमुळे EBV होऊ शकतो.

हा विषाणू तुमच्या शरीरातील पांढऱ्या रक्तपेशींमध्ये, म्हणजेच लिम्फोसाइट्स (बी पेशी) मध्ये पसरतो, ज्या संसर्गाशी लढण्यास मदत करतात. तुमच्या पांढऱ्या रक्तपेशींमध्ये ईबीव्हीचा (EBV) शिरकाव झाल्यामुळे त्या योग्यरित्या कार्य करू शकत नाहीत आणि तुम्हाला ही लक्षणे जाणवतात.

EBV उपचारासाठी सर्वोत्तम पद्धती

एपस्टाईन-बार व्हायरसची लागण झाल्यावर, २० ते २९ वयोगटातील सुमारे चारपैकी एका व्यक्तीला मोनोचा संसर्ग होतो. तथापि, EBV ची लागण झाल्यानंतर, कोणत्याही वयोगटातील कोणालाही मोनोचा संसर्ग होऊ शकतो. या विषाणूजन्य आजारावर उपचार करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

EBV किंवा मोनोन्यूक्लिओसिसवर कोणताही कायमस्वरूपी इलाज नाही, परंतु उपचारांमुळे लोकांमध्ये लक्षणे केवळ कमी करता येतात. EBV किंवा मोनोवर उपचार करण्याचे काही सर्वोत्तम उपाय खालीलप्रमाणे आहेत:

१. योग्य निदान

निदान ही कोणत्याही आजारावर उपचार करण्याच्या पद्धतींपैकी एक आहे. योग्य निदान ही विषाणू संसर्गाच्या व्यवस्थापनातील पहिली पायरी आहे ,  ज्याद्वारे आजाराचे कारण ओळखले जाते.

EBV चे निदान करण्याची प्रक्रिया खूप आव्हानात्मक आहे आणि त्याची लक्षणे इतर विषाणूजन्य आजारांच्या लक्षणांसारखीच असतात. रक्त तपासणीद्वारे प्रतिपिंडे (अँटीबॉडीज) ओळखता येतात. समस्या ही आहे की, दहापैकी सुमारे नऊ प्रौढांमध्ये अशी प्रतिपिंडे आढळतात, जी हे दर्शवतात की त्यांना पूर्वी एपस्टाईन-बार विषाणूचा संसर्ग झाला होता.

त्यामुळे लोकांनी योग्य निदान करून घेतले पाहिजे. व्हायरल कॅप्सिड अँटीजेन टेस्ट, अर्ली अँटीजेन टेस्ट आणि ईबीव्ही न्यूक्लियर अँटीजेन टेस्ट या काही प्रभावी चाचण्या आहेत.

आरोग्य व्यावसायिक या चाचणीचे निकाल आणि इतर घटकांचा, बाधित व्यक्तीच्या एकूण आरोग्य स्थितीसोबत विचार करून, निदान करतात.

२. पुरेशी विश्रांती

संसर्ग झाल्यानंतर, एपस्टाईन-बार व्हायरसचा प्रभाव कमी करण्यासाठी डॉक्टर योग्य विश्रांती घेण्याचा सल्ला देतात. बहुतेक विषाणूजन्य आजारांपासून आराम मिळवण्यासाठी शरीराला विश्रांती देणे महत्त्वाचे ठरू शकते. थकवा हे EBV च्या प्रमुख लक्षणांपैकी एक असल्याने, यामुळे लक्षणे कमी होण्यास मदत होते.

तुम्ही अति शारीरिक हालचाल टाळली पाहिजे, कारण विषाणूमुळे प्लीहा फुगल्यास ती फाटू शकते. याव्यतिरिक्त, पुरेशी विश्रांती घेतल्याने तुमची डोकेदुखी कमी होऊ शकते.

३. द्रवपदार्थ पिणे

शरीरात पाण्याची पातळी योग्य राखणे हा आजारातून बरे होण्यास मदत करणारा आणखी एक महत्त्वाचा उपाय आहे. EBV ची लक्षणे कमी करण्यासाठी पाणी, सूप आणि आरोग्यदायी पेये यांसारखे पुरेसे द्रवपदार्थ घेण्याची खात्री करा.

शरीरात पुरेसे पाणी असल्यास संसर्ग पसरण्यापासून रोखण्यास मदत होते. मात्र, तुम्ही कार्बनयुक्त आणि कॅफीनयुक्त पेये घेणे टाळावे, कारण त्यामुळे तुमच्या बरे होण्याच्या प्रक्रियेत अडथळा येऊ शकतो.

आपल्या शरीराला टाकाऊ पदार्थ बाहेर टाकण्यासाठी आणि तापमान नियंत्रित ठेवण्यासाठी संघर्ष करावा लागत असल्याने, शरीर नेहमी हायड्रेटेड ठेवणे आवश्यक आहे.

४. कोणत्याही प्रकारचे खेळ टाळणे

तुम्ही कोणत्याही खेळात भाग घेणे देखील टाळले पाहिजे, कारण शारीरिक हालचालींमुळे वाढलेल्या प्लीहेवर खूप दबाव येऊ शकतो. यामुळे ती फुटण्याचा धोका वाढू शकतो. आजारी असताना कोणत्याही प्रकारचे खेळ आणि जड व्यायाम टाळण्याचा प्रयत्न करा. जड वस्तू उचलणे किंवा इतर जोरदार हालचालींमुळे तुमच्या प्लीहेला इजा होऊ शकते.

याव्यतिरिक्त, शारीरिक संपर्क असलेल्या खेळांपासून दूर राहणे तुम्हाला उपचार प्रक्रियेत मदत करू शकते. हे तत्त्व पाळल्याने तुमच्या शरीरावरील मोनोन्यूक्लिओसिसचा प्रभाव कमी करण्यासही मदत होऊ शकते.

५. वेदनाशामक

एपस्टाईन-बार व्हायरस किंवा मोनोन्यूक्लिओसिसचा संसर्ग झाल्यास तुमच्या पोटात तीव्र वेदना होतील. तुम्हाला घशातही तीव्र वेदना होऊ शकतात, ज्यामुळे अन्न आणि पाणी गिळणे कठीण होते. परिणामी, आरोग्य व्यावसायिक नेहमी वेदना आणि अस्वस्थता कमी करणारी औषधे घेण्याची शिफारस करतात.

नॉनस्टेरॉइडल अँटी-इन्फ्लेमेटरी ड्रग्स (NSAIDs) सारखी औषधे घेतल्याने सूज, ताप, डोकेदुखी आणि अगदी स्नायूदुखी देखील कमी होऊ शकते. या औषधांमध्ये इबुप्रोफेन आणि नॅप्रोक्सेन असतात, जे अंगदुखी कमी करू शकतात.

याव्यतिरिक्त, EBV उपचाराचा भाग म्हणून वेदनादायी क्रियाकलाप करणे टाळावे.

६. स्वच्छता राखा

EBV च्या उपचार प्रक्रियेदरम्यान तुम्ही स्वच्छता आणि योग्य आरोग्य राखले पाहिजे. जेवण करताना नेहमी स्वच्छ भांडी वापरा, कारण हा एक शारीरिकरित्या पसरणारा आजार आहे. EBV ने बाधित झालेल्या व्यक्तींशी कोणत्याही प्रकारचा शारीरिक संपर्क टाळावा.

EBV संसर्गाने ग्रस्त असलेल्या व्यक्तींनी वापरलेल्या वैयक्तिक वस्तू वापरणे थांबवा. एपस्टाईन-बार व्हायरस  किंवा मोनोवर उपचार घेत असताना अन्न आणि पेये एकमेकांसोबत वाटून घेण्यासही परवानगी देऊ नये.

तरीही, मोनोन्यूक्लिओसिसपासून आराम मिळवण्यासाठी संसर्ग झालेल्या व्यक्तीचे चुंबन घेणे टाळावे, असा सल्लाही डॉक्टर देतात.

EBV पासून आराम मिळायला किती वेळ लागेल?

तुम्हाला EBV पासून पूर्णपणे आराम मिळू शकत नाही, पण तुम्ही त्याचा प्रभाव कमी करू शकता. औषधोपचारानंतर या आजारातून आराम मिळण्याचा कालावधी प्रत्येक व्यक्तीनुसार बदलतो. बहुतेक प्रकरणांमध्ये, आजाराच्या लक्षणांपासून आराम मिळण्यासाठी किमान दोन आठवडे ते चार आठवड्यांपर्यंतचा कालावधी लागतो.

मात्र, विषाणूजन्य आजार आणि मोनोमुळे आलेला थकवा अनेक आठवडे टिकतो. याला ६ महिने किंवा त्याहूनही अधिक काळ लागू शकतो.

EBV बरा करण्यासाठी आहारात्मक उपाय

वरील उपायांचे पालन करण्यासोबतच, लक्षणांचा प्रभाव कमी करण्यासाठी तुम्हाला आहाराच्या उपायांवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे. आजारातून शरीराला बरे होण्यास मदत करण्यासाठी, तुम्हाला तुमच्या दैनंदिन जीवनातून उच्च-कार्बनयुक्त पेये तसेच मद्यपान टाळावे लागेल.

EBV मुळे होणाऱ्या मोनोसारख्या आजारांचा तुमच्या यकृतावर परिणाम होऊ शकतो. मद्यपानामुळे नुकसान होऊ शकते.

कॉफी आणि कॅफीनयुक्त इतर पेये घेणे टाळा. जास्त प्रमाणात कॉफी प्यायल्याने तुमच्या पोटावर परिणाम होऊ शकतो, ज्यामुळे तुमच्या बरे होण्याची प्रक्रिया मंदावते.

शेवटचे शब्द

एपस्टाईन-बार व्हायरस  हा एक सामान्य विषाणूजन्य आजार आहे ज्यावर कोणताही कायमस्वरूपी उपचार नाही. तो लाळेसारख्या शारीरिक द्रव्यांमधून पसरतो. योग्य निदान, पुरेशी विश्रांती, गर्दी टाळणे आणि स्वच्छता राखणे हे ईबीव्ही किंवा मोनोन्यूक्लिओसिसच्या उपचारासाठी काही सर्वोत्तम उपाय आहेत .

कॅफीन आणि अल्कोहोलमुक्त आहार घेतल्याने तुम्हाला आजारातून लवकर बरे होण्यास मदत होऊ शकते. तसेच, EBV साठी आधारभूत उपचारांकरिता तुम्ही आरोग्य कर्मचारी किंवा संस्थांशी संपर्क साधू शकता .